Kary umowne za opóźnienie w transporcie międzynarodowym

Opóźnienie w transporcie międzynarodowym – prawomocny wyrok

Kwestia możliwości karania przewoźników za opóźnienie w dostawie towarów jest jedną z najczęściej poruszanych kwestii w sporach pomiędzy przewoźnikami a spedycją.

Z jednej strony przewoźnicy zawierają umowy w których znajdują się zapisy o karach umownych za opóźnienie w dostawie w przypadku transportów międzynarodowych.

Z drugiej strony istnieją przepisy, które mają charakter bezwzględnie obowiązujący tj. Konwencja CMR. Mając na uwadze powyższe należy odpowiedzieć na pytanie czy jest możliwe nakładanie kar umownych na przewoźnika z tytułu opóźnienia dostawy w przewozach międzynarodowych.

Jak wynika z treści samej Konwencji CMR:

Artykuł 17
1. Przewoźnik odpowiada za całkowite lub częściowe zaginięcie towaru lub za jego uszkodzenie, które nastąpiło w czasie między przyjęciem towaru a jego wydaniem, jak również za opóźnienie dostawy.

A więc przewoźnik odpowiada w myśl Konwencji CMR za opóźnienie dostawy. Jak wynika z dalszych postanowień Konwencji:

Artykuł 30 ust. 5
W razie opóźnienia dostawy, jeżeli osoba uprawniona udowodni, że wynikła stąd dla niej szkoda, przewoźnik obowiązany jest zapłacić odszkodowanie, które nie może przewyższyć kwoty przewoźnego.

Tym samym uznać należy, iż wbrew obiegowym opinią przewoźnik odpowiada za opóźnienie w dostawie do wysokości przewoźnego. Jednakże w przypadku opóźnienia przewoźnik zobowiązany jest do zapłaty odszkodowania, które dodatkowo musi pochodzić od osoby uprawnionej.

Powyższe oznacza, iż w świetle Konwencji CMR nie jest możliwe zastrzeżenie kary umownej za opóźnienie w przewozach opartych na ww. Konwencji.

Kary umowne – wyrok Sądu Rejonowego Poznań – Stare Miasto

Na powyższe zwraca uwagę judykatura:

  • wyrok Sądu Rejonowego Poznań – Stare Miasto w Poznaniu w sprawie o sygn.: IX GC 1196/18

Jednakże, pomimo powyższego, w ocenie Sądu pozwany nie był uprawniony do obciążenia powoda karą umowną za spóźnienie na miejsce rozładunku. Jak słusznie podniósł powód, i co nawet potwierdził pozwany w toku sprawy, nie jest dopuszczalne uzgodnienie przez strony umowy międzynarodowego przewozu drogowego towarów (do której stosuje się przepisy Konwencji CMR) kary umownej za opóźnienie w wykonaniu przewozu (spóźnienie na rozładunek); taka kara umowna jest nieważna z mocy prawa (art. 41 w zw. z art. 23 ust. 5 Konwencji CMR).

Zgodnie bowiem z art. 41 Konwencji CMR (ust. 1) z zastrzeżeniem postanowień artykułu 40 jest nieważna i pozbawiona mocy każda klauzula, która pośrednio lub bezpośrednio naruszałaby postanowienia niniejszej Konwencji. Nieważność takich klauzul nie pociąga za sobą nieważności pozostałych postanowień umowy; (ust. 2) w szczególności byłaby nieważna każda klauzula ustępująca na rzecz przewoźnika korzyści z ubezpieczenia towaru oraz każda inna analogiczna klauzula, jak również każda klauzula przenosząca ciężar dowodu.

Tymczasem w świetle art. 23 Konwencji CMR, (ust. 5) w razie opóźnienia dostawy, jeżeli osoba uprawniona udowodni, że wynikła stąd dla niej szkoda, przewoźnik obowiązany jest zapłacić odszkodowanie, które nie może przewyższyć kwoty przewoźnego; (ust. 6) wyższego odszkodowania można żądać jedynie w przypadku zadeklarowania wartości towaru lub zadeklarowania specjalnego interesu w jego dostawie, zgodnie z artykułami 24 i 26.

Oczywistym jest więc, że ustalenie w umowie kary umownej prowadzi do zwolnienia osoby uprawnionej (do odszkodowania za opóźnienie) od obowiązku wykazania faktu poniesienia szkody i jej wysokości, co musiałaby wykazać na zasadach ogólnych, zgodnie z art. 23 ust. 5 Konwencji. Tym samym postanowienie umowy przewidujące karę umowną za spóźniony rozładunek (opóźnienie wykonania przewozu) stanowi klauzulę naruszającą postanowienia Konwencji (art. 41 ust. 1), jako przenoszące ciężar dowodu (art. 41 ust. 2 in fine).

Tym samym nie sposób uznać, iż możliwe jest nakładania kar umownych na przewoźnika w świetle Konwencji CMR z tytułu opóźnienia w dostawie. Wszelkie kary umowne, które znajdują się w treści zlecenia transportowego uznać należy za nieważne.

Zapraszamy do kontaktu:

Zobacz także
Potrzebujesz pomocy? Zadzwoń: +48 507 039 346, +48 694 281 190